Vrijwilligers in de bibliotheek. Het begint een beetje op een epidemie te lijken.

Mijn eerdere stukje over vrijwilligers in de openbare bibliotheek veroorzaakte een kort stormpje. Waarschijnlijk alleen in een glas water. Maar toch, mij laat het niet onbewogen. En kom, laat ik weer ’s even in het vuur porren. Het zal niet veel uitmaken. Maar dan ben ik het in ieder geval kwijt.

Vooropgesteld: vrijwilligers die zich inzetten voor ‘het taalhuis‘ (een plek waar volwassenen beter kunnen leren lezen, schrijven, rekenen en omgaan met de computer) of als ‘voorleesouder’, vind ik meer dan prima. Er zijn puristen die vinden dat ‘computeronderwijs’ ook door bibliotheekmedewerkers (met een opleiding) gegeven moet worden, maar ach… dan moet je ook zeggen dat taalonderwijs voor het taalhuis door professionals gedaan moet worden. Dus daar ben ik lekker soepel en tolerant in :-).

Maar… er zijn steeds meer bibliotheekorganisaties waarin werkzaamheden (!) uitbesteed worden aan lekker goedkope vrijwilligers: Opruimen (boeken terugzetten in de kasten), bezoekers ontvangen, bezoekers ‘wegwijs maken’, ‘eenvoudige vragen beantwoorden’, ondersteuning bij activiteiten. Een heel spectrum aan werkzaamheden (!) dat vroeger gewoon gehonoreerd werd in een betaalde betrekking. Iets dat gelukkig nog wel in veel bibliotheken gedaan wordt.

Van sommige argumenten die ik hoor gaan mijn tenen krom staan: “Ja maar, daar is toch geen opleiding voor nodig?” “Dat is toch heel licht werk?” “Dan kunnen we dat filiaal op zaterdag niet open doen.” Enzovoorts.

Godsamme zeg. Hoever zijn we gezakt? Is dit het effect van heel veel directeuren/bestuurders/managers van buiten de branche aantrekken? Kille VVD mentaliteit doorgedrongen in de openbare bibliotheek?
“Mensen die werken in de bibliotheek beschouwen het toch als een roeping om daar te werken, nou laat ze dan maar uit roeping werken. Of omdat ze het zo leuk vinden.”
Als je er geen geld voor hebt doe je het niet. Laat het je gemeente maar voelen. Als ze de stekker eruit trekken dan is dat tenminste een democratische beslissing geweest.

Iedere werkzaamheid hoort gewoon eerlijk betaald te worden. Helemaal en zeker als dat voorheen het geval was. Mag best zoals altijd in de laagste schaal. Maar laten we alsjeblieft een geweten houden in de bibliotheek.

Je maakt mij niet wijs dat dit geen gewoon werk verdringt. De bibliotheek in Oudorp (onderdeel bibliotheek Kennemerwaard) gaat op zaterdag open (link). Joepie. Dankzij vrijwilligers! Natuurlijk is de burgerij daar blij mee. Je kunt nu gauw op zaterdag een boek of dvd scoren of inleveren. De mensen die het werk doen zijn waarschijnlijk ook blij, want ze houden contact met de maatschappij, of worden zelfs gedwongen. De gedachte dat ze eigenlijk misbruikt worden zullen ze waarschijnlijk verdringen. De vrijwillige medewerkers mogen niet in het bibliotheeksysteem kijken. Maar hoe lang gaat het duren voordat de klandizie gaat mopperen dat je met eenvoudige klantenservicevragen niet terecht kunt? En vervolgens die vrijwilligers een training gaan geven en hoppa, je hebt hele goedkope klantenservicemedewerkers.

Bibliotheek AanZet (regio Dordrecht) vraagt zelfs een vrijwillige coördinator(link). Een held genoemd worden. Daar mag je het voor doen.

Talloze bibliotheken vragen vrijwilligers voor andere taken dan het Taalhuis. Helaas en schaamteloos.

Als directeuren/bestuurders vinden dat dit de toekomst is voor de bibliotheek, moeten de Raden van Toezicht en/of gemeentebesturen zich maar eens gaan beraden. Of dit ook is wat zij willen en of zij dit vinden passen in de traditioneel maatschappelijke rol van de openbare bibliotheek.

Ik geef toe dat ik tot het uitstervende ras van de ouderwetsche socialisten behoor. Vroeger PvdA gestemd en de laatste decennia SP. Wat tegenwoordig als extremistisch links beschouwd wordt. Of zelfs populistisch. Wat er populistisch is aan de opvattingen van een kleine minderheid heb ik nooit geweten. Maar goed.
Maar ik ben heel erg bang dat we de openbare bibliotheek voorgoed aan het verkwanselen zijn. En niet alleen door de ‘vrijwilligerskwestie’.

Voor als je verdieping zoekt, hier nog twee fraaie artikelen van bibliotheekwetenschapper Frank Huysmans.

Zo, dat ben ik kwijt.

1 thought on “Vrijwilligers in de bibliotheek. Het begint een beetje op een epidemie te lijken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *