Hoe open wordt open-access?

Vandaag werden we in de media verblijd met het bericht dat vanaf 2020 alle wetenschappelijke artikelen over met belastinggeld gefinancierde onderzoeken gratis beschikbaar moeten zijn. De Volkskrant kopte bijna hysterisch groot. Ook op nu.nl stond het nieuws prominent vermeld.

Google scholar met treffers over aorta dissectiesMaar hoe groot is dit nieuws nu eigenlijk? Hoeveel impact gaat dit krijgen? In de eerste plaats gaat het hier om Wetenschappelijke Onderzoeken. Met hoofdletters. Ik ben heel geïnteresseerd in de aandoening die mij trof, ik beheers de Engelse taal uitstekend en heb een heel aardig opleidingsniveau. Maar van de wetenschappelijke artikelen die Google Scholar me aanbiedt, snap ik geen snars. Ze zijn above me. De artikelen zijn bedoeld voor een publiek met universitaire opleiding, al geschoold in een bepaalde wetenschappelijke richting.
Het is een publiek dat via het instituut waaraan ze vaak verbonden zijn, vaak al vrij toegang heeft tot deze informatie. De groep die hiermee verblijd wordt is dus enorm klein – want het zijn degenen die géén toegang hebben. Ik denk vooral aan particuliere onderzoekers.

Neemt niet weg dat ik verheugd ben dàt dit gebeurt. Uitgevers (zoals Elsevier, JStor enzovoorts) zijn te makkelijk te machtig en tè rijk geworden in de wereld van de informatie.

Wat moet de openbare bibliotheek er mee?
De klandizie voor dit soort informatie is heel erg klein. Maar ik vind wel dat iedere (basis)bibliotheek minstens één specialist moet hebben die getraind is om de weg te vinden in het aanbod: die dus een uitstekende beheersing van het Engels heeft, de globale wetenschappelijke terminologie in die taal kent en wegwijs weet in de zoekfuncties op de sites van de aanbieders, zodat ze zonder probleem iemand op weg kunnen helpen als dat nodig is. Het is kennis die niet onderschat moet worden en waar we goed geschoolde bibliothecarissen voor nodig hebben. Ook al gaat het om vragen die je niet iedere dag krijgt.
In de nadagen van mijn werkzame carrière had ik de indruk dat dergelijke trainingen beschikbaar kwamen voor in ieder geval medewerkers van de Plusbibliotheken. (Huh, nog een site zonder certificaat? Ga daar eens even iets aan doen alsjeblieft…) Maar dat moet echt wel wat breder, denk ik.

Tenslotte vraag ik mij af in hoeverre de informatie ècht gratis wordt. De Elseviers van deze wereld zijn slim. Ik denk dat ze wel wat anders gaan verzinnen om de centen binnen te krijgen.

Voor verdere verdieping over dit onderwerp verwijs ik graag naar de site van Raymond Snijders. Hij zal het onderwerp  vast en zeker nog diepgaander toelichten. Ik oordeel slechts vanuit mijn in de openbare bibliotheek geboren ‘gut feelings’. Zie https://rsnijders.info/vakblog/

(Foto boekenwinkel van Tuur Tisseghem https://stocksnap.io/photo/XDBV4DKSFN)

 

 

4 gedachten over “Hoe open wordt open-access?

    • Geen idee over wie je het hebt, Tineke 😉 . Maar dank je. Het gaat hem heel erg goed. Hij voelt zich jong en jaagt nu op vriendinnen uit zijn jeugd 🙂 .

      • Overigens hebben jullie nog wel zo iemand hoor (YvdM). Maar haar takenpakket wordt misschien een beetje vol.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *